“Senin Annen, Benim Annem” Tartışmaları Nasıl Büyüyor?

“Annen yine bana laf söyledi.”

“Sen de her ÅŸeyi anneme çekiyorsun.”

“Benim ailem olunca sorun, senin ailen olunca destek mi oluyor?”

“Annem kötü bir ÅŸey söylemedi, sen yanlış anladın.”

“Babanın yanında beni yine küçümsedin.”

Bazı evliliklerde tartışmalar eÅŸlerin kendi meselelerinden baÅŸlamaz. Bir telefon konuÅŸması, aile ziyaretinde söylenen imalı bir cümle, çocuk yetiÅŸtirme konusunda verilen istenmeyen bir öÄŸüt veya eÅŸlerden birinin ailesini sürekli savunması, küçük görünen bir gerginliÄŸi büyütebilir.

Bir süre sonra eÅŸler, kendi iliÅŸkilerini konuÅŸmak yerine birbirlerinin anne ve babalarını tartışmaya baÅŸlar. Asıl sorun geri planda kalır; “senin annen” ve “benim annem” üzerinden yürüyen bir hesaplaÅŸma ortaya çıkar.

Türkiye’de aile baÄŸlarının güçlü olması deÄŸerli bir özelliktir. Büyüklerin desteÄŸi, zor zamanlarda aileyi koruyabilir ve çocukların geliÅŸimine katkı saÄŸlayabilir. Ancak destek ile müdahale arasındaki sınır kaybolduÄŸunda, yeni kurulan ailenin huzuru zarar görebilir.

Buradaki mesele aile büyüklerini hayatın dışına çıkarmak deÄŸildir. Mesele, evlenen iki yetiÅŸkinin artık kendi kararlarını verebilen ayrı bir aile kurduÄŸunu kabul edebilmektir.

Evlilikten Sonra Yeni Bir Aile Kurulur

Evlilikle birlikte kadın ve erkek, anne-babalarıyla baÄŸlarını koparmaz. Fakat artık yalnızca birilerinin oÄŸlu veya kızı deÄŸildir; aynı zamanda kendi aile düzenini kuran birer eÅŸtir.

Anne, baba, kayınvalide ve kayınpeder geniÅŸ ailenin önemli parçalarıdır. Ancak eÅŸler ve varsa çocukları, günlük yaÅŸamın kararlarını alan çekirdek aileyi oluÅŸturur.

Bu ayrım teorik görünse de günlük hayatta karşılığı son derece nettir:

• Evin nasıl yönetileceÄŸine eÅŸler karar verir.
• Paranın nasıl kullanılacağına eÅŸler karar verir.
• ÇocuÄŸun hangi kurallarla yetiÅŸtirileceÄŸine anne ve baba karar verir.
• Bayramların ve aile ziyaretlerinin nasıl planlanacağı birlikte konuÅŸulur.
• EÅŸler arasındaki özel sorunların ne kadarının aile büyükleriyle paylaşılacağı ortak sınırlarla belirlenir.

Aile büyükleri fikirlerini söyleyebilir; fakat kararın sahibi olmaya baÅŸladıklarında destek, müdahaleye dönüÅŸür.

Kayınvalide–Gelin Sorunu Gerçekte Nereden DoÄŸar?

Halk arasında bu konu çoÄŸunlukla “kaynanalık yapmak” ÅŸeklinde anlatılır. Bazı kayınvalideler gelinin yemek yapma biçiminden ev düzenine, çocuk bakımından kıyafetine kadar pek çok konuda söz söyleme hakkını kendilerinde görebilir.

“Bizim evde böyle yapılmazdı.”

“Ben oÄŸluma yıllarca böyle baktım.”

“Sen benim oÄŸlumu ailesinden uzaklaÅŸtırdın.”

“Bize layık bir gelin olamadın.”

Bu tür cümleler, yalnızca bir eleÅŸtiri deÄŸildir. Gelinin evdeki yerini, yeterliliÄŸini ve eÅŸ olarak deÄŸerini sorgulayan mesajlar taşıyabilir.

Ancak bütün sorumluluÄŸu kayınvalideye yüklemek de doÄŸru deÄŸildir. Asıl belirleyici noktalardan biri, erkeÄŸin bu durumda nasıl davrandığıdır.

EÅŸini annesinin karşısında yalnız bırakan, her eleÅŸtiriyi “annem kötü niyetli deÄŸil” diyerek geçiÅŸtiren veya eÅŸinden sürekli annesine uyum saÄŸlamasını bekleyen bir erkek, farkında olmadan evliliÄŸindeki güven duygusunu zedeleyebilir.

Kadının beklentisi, eÅŸinin annesiyle kavga etmesi deÄŸildir. ÇoÄŸu zaman beklenen ÅŸey ÅŸudur:

“Beni de duy, yaÅŸadığım rahatsızlığı küçümseme ve evliliÄŸimizin sınırını koru.”

Sorun Her Zaman ErkeÄŸin Ailesinden Kaynaklanmaz

Bu mesele yalnızca kayınvalidenin gelinine müdahalesinden ibaret deÄŸildir. Bazen kadının ailesi de kızını koruma düÅŸüncesiyle evliliÄŸin içine gereÄŸinden fazla girebilir.

Anne, kızının anlattığı her tartışmada damadı suçlayabilir. Kızını sakinleÅŸtirmek yerine öfkesini artırabilir. EÅŸler arasında çözülebilecek bir konuyu kendi geçmiÅŸ deneyimleri üzerinden yorumlayabilir:

“Ben sana baÅŸtan söylemiÅŸtim.”

“Bu adam seni hak etmiyor.”

“Sen sakın geri adım atma.”

“Baban bana da böyle yapardı, sonunda hep ben ezildim.”

Bu sözler ilk bakışta destek gibi görünür. Ancak her tartışmada yalnızca kızının tarafını tutmak, iliÅŸkiyi anlamaya çalışmadan damadı suçlamak ve kızını sürekli mücadeleye hazırlamak, evliliÄŸin içindeki gerilimi büyütebilir.

Bazen anne, kendi evliliÄŸinde yaÅŸadığı kırgınlıkları farkında olmadan kızının iliÅŸkisine taşır. Kızının yaÅŸadığı her sorunu kendi geçmiÅŸinin tekrarı gibi algılar. Böylece kızını koruduÄŸunu düÅŸünürken onun saÄŸlıklı karar verme gücünü zayıflatabilir.

Burada da erkeÄŸin tepkisi belirleyicidir. EÅŸinin ailesinden gelen her müdahaleyi kiÅŸisel bir saldırı gibi algılamak, sert karşılık vermek veya eÅŸini ailesiyle görüÅŸmekten alıkoymaya çalışmak çözüm saÄŸlamaz. Aksine, kadını eÅŸiyle ailesi arasında seçim yapmaya zorlayabilir.

“Anneci Erkek” veya “Ailesinden Kopamayan EÅŸ” Ne Demektir?

Bir insanın annesini sevmesi, ona deÄŸer vermesi veya ihtiyaç duyduÄŸunda destek olması sorun deÄŸildir. Sorun, yetiÅŸkin bir kiÅŸinin evlilik kararlarında annesinin onayına bağımlı kalmasıdır.

Şu davranışlar evlilikte sorun oluşturabilir:

• EÅŸiyle ilgili her konuyu annesine anlatmak,
• Anne ne söylerse onu doÄŸru kabul etmek,
• EÅŸinin rahatsızlığını önemsememek,
• Ev düzenini annesinin alışkanlıklarına göre kurmaya çalışmak,
• EÅŸini sürekli annesiyle karşılaÅŸtırmak,
• Annesinin hatalı davranabileceÄŸini kabul edememek,
• EÅŸiyle annesi arasında sınır koymaktan kaçınmak.

Bazı erkekler, annelerini bilinçli olarak “kusursuz” görmez. Ancak çocukluktan beri alıştıkları bakım biçimini evliliklerinde de bekleyebilirler. EÅŸlerinden anneleri gibi yemek yapmalarını, evi yönetmelerini, kendilerini koÅŸulsuz anlamalarını veya hatalarını sürekli tolere etmelerini isteyebilirler.

Oysa eÅŸ, anne deÄŸildir. Evlilik iliÅŸkisi, yetiÅŸkin iki insan arasındaki karşılıklılık üzerine kurulur. Bir eÅŸin diÄŸerine annelik ya da babalık yapması beklendiÄŸinde iliÅŸkinin dengesi bozulur.

Kadın Babası Gibi Bir Eş mi Arar?

Bazı kadınlar da yetiÅŸtikleri ailedeki iliÅŸki biçimini farkında olmadan evliliklerine taşıyabilir. Babasını güçlü, koruyucu ve karar verici biri olarak gören bir kadın, eÅŸinden de benzer bir rol bekleyebilir.

Bunun tersi de mümkündür. Annesinin evlilikte yaÅŸadığı zorlukları gören bir kadın, “Ben annem gibi ezilmeyeceÄŸim” düÅŸüncesiyle eÅŸinin her davranışını bir güç mücadelesi olarak yorumlayabilir.

Burada sorun, kiÅŸinin anne veya babasına benzeyen özellikleri olan bir eÅŸ seçmesi deÄŸildir. Sorun, kendi evliliÄŸini anne-babasının evliliÄŸinin devamı gibi yaÅŸamaya baÅŸlamasıdır.

Her evlilik kendi ÅŸartları, kiÅŸilikleri ve geçmiÅŸi içinde deÄŸerlendirilmelidir. Anne ve babanın doÄŸru yaptığı ÅŸeylerden yararlanılabilir; fakat onların eksiklikleri de yeni evliliÄŸin kaderi olmak zorunda deÄŸildir.

Eşler Neden Birbirlerinin Ailelerine Karşı Bu Kadar Hassas Olur?

Bir insan annesi veya babası eleÅŸtirildiÄŸinde, bunu bazen kendisine yöneltilmiÅŸ bir saldırı gibi algılayabilir. Çünkü aile yalnızca yakınlarımızdan oluÅŸmaz; kimliÄŸimizin, çocukluÄŸumuzun ve aidiyetimizin de bir parçasıdır.

Bu nedenle eÅŸlerden biri:

“Annen sürekli aramıza giriyor.”

dediÄŸinde diÄŸeri bunu:

“Senin annen kötü bir insan.”

ÅŸeklinde duyabilir.

Ya da:

“Babanın yanında beni küçümseme.”

cümlesi:

“Senin ailenle görüÅŸmek istemiyorum.”

gibi algılanabilir.

Tartışmanın büyümesinin nedenlerinden biri budur. KiÅŸi eÅŸinin yaÅŸadığı rahatsızlığı anlamak yerine ailesini savunmaya geçer.

Oysa ÅŸu iki düÅŸünce aynı anda doÄŸru olabilir:

• Annem veya babam benim için deÄŸerli olabilir.
• Annem veya babam eÅŸime karşı yanlış davranmış olabilir.

YetiÅŸkinlik, sevdiÄŸimiz insanların kusursuz olmadığını kabul edebilme becerisini de içerir.

Sağlıklı Sınır Koymak Saygısızlık Değildir

Aile büyüklerine sınır koymak, onları reddetmek veya deÄŸersiz görmek anlamına gelmez. SaÄŸlıklı sınır; kimin hangi konuda söz sahibi olduÄŸunu açık hâle getirir.

ÖrneÄŸin:

“Fikrinizi önemsiyoruz ama bu kararı eÅŸimle birlikte vereceÄŸiz.”

“ÇocuÄŸumuzla ilgili bu konuyu biz kendi aramızda deÄŸerlendirmek istiyoruz.”

“EÅŸim hakkında bu ÅŸekilde konuÅŸulması beni rahatsız ediyor.”

“Aramızdaki özel tartışmaları ailelerimize taşımamamız gerektiÄŸini düÅŸünüyorum.”

“Bize destek olmanız kıymetli ama evimizin düzenine birlikte karar vermek istiyoruz.”

Bu cümleler kavga çıkarmadan da söylenebilir. Buradaki amaç rest çekmek deÄŸil, evliliÄŸin sorumluluÄŸunu üstlenmektir.

En saÄŸlıklı yaklaşım, herkesin öncelikle kendi ailesine sınır koymasıdır. Erkek kendi anne-babasıyla, kadın da kendi anne-babasıyla konuÅŸmalıdır. Böylece eÅŸlerden biri sürekli “kötü gelin” veya “kötü damat” konumunda bırakılmaz.

Sınır Koyamayan Eş Neden Diğerini Yalnız Hissettirir?

Bir eÅŸ, ailesinin müdahalesine sessiz kaldığında tarafsız davranmış olmaz. ÇoÄŸu zaman mevcut davranışın sürmesine izin vermiÅŸ olur.

ÖrneÄŸin kayınvalide gelinine küçümseyici bir söz söylediÄŸinde erkek sessiz kalırsa, kadın yalnızca kayınvalidesinin sözünden deÄŸil, eÅŸinin onu korumamasından da incinebilir.

Aynı ÅŸekilde kadının annesi damadını sürekli eleÅŸtiriyor ve kadın buna ses çıkarmıyorsa erkek, evliliÄŸin içinde kendisini deÄŸersiz hissedebilir.

EÅŸini korumak, aile büyükleriyle kavga etmek anlamına gelmez. Daha dengeli bir tutum mümkündür:

“Annemin söylediÄŸi doÄŸru deÄŸildi. Bunun seni incittiÄŸini anlıyorum. Kendisiyle uygun bir zamanda ben konuÅŸacağım.”

Bu cümle hem eÅŸin duygusunu tanır hem de sorumluluÄŸu doÄŸru kiÅŸiye verir.

Her Tartışmayı Ailelere Anlatmak Neden Tehlikelidir?

EÅŸler tartışır, sonra barışabilir. Ancak ailelere anlatılan ağır sözler, yaÅŸanan kırgınlıklar ve yapılan suçlamalar onların hafızasında kalabilir.

Kadın eÅŸine kızdığı bir akÅŸam annesine bütün sorunlarını anlatır. Ertesi gün çift barışır; fakat anne damadına karşı eski sıcaklığını kaybedebilir. Benzer ÅŸekilde erkek her tartışmayı annesine anlattığında, annesi gelinini oÄŸlunu üzen kiÅŸi olarak görmeye baÅŸlayabilir.

Bu nedenle evlilikte mahremiyet önemlidir. Åžiddet, tehdit, güvenlik riski veya ciddi hak ihlali bulunan durumlar elbette saklanmamalıdır. Fakat günlük her anlaÅŸmazlığı ailelere taşımak, eÅŸler arasındaki sorunun geniÅŸ aileler arasında kalıcı bir mücadeleye dönüÅŸmesine neden olabilir.

Çocuklar “Senin Annen–Benim Annem” Tartışmalarından Nasıl Etkilenir?

Çocuklar tartışmanın bütün ayrıntılarını anlamasalar da evdeki gerginliÄŸi hisseder. Anne ve babasının birbirlerinin ailelerine hakaret ettiÄŸini duyan çocuk, aynı zamanda kendi anneannesi, babaannesi, dedesi veya diÄŸer yakınları hakkında kötü sözler duymuÅŸ olur.

Bu durum çocuÄŸu karmaşık bir baÄŸlılık çatışmasının içine sokabilir:

“Babaannemi seversem annem üzülür mü?”

“Anneannemin tarafında olursam babam bana kızar mı?”

“Bizim ailemiz neden sürekli kavga ediyor?”

ÇocuÄŸun bir taraf seçmeye zorlanması, aile büyükleri arasında mesaj taşıması veya tartışmalarda tanık olarak kullanılması saÄŸlıklı deÄŸildir.

Çocukların en çok ihtiyaç duyduÄŸu ÅŸey, bütün yetiÅŸkinlerin aynı fikirde olması deÄŸil; anlaÅŸmazlıklarını çocuÄŸu arada bırakmadan yönetebilmesidir.

Çocukların aile içindeki çatışmalardan etkilenmesi hakkında daha kapsamlı destek için Çocuk ve Ergen Danışmanlığı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Aile Müdahalesi BoÅŸanmaya Kadar Gider mi?

Tek başına kayınvalide, kayınpeder veya diÄŸer aile büyükleri bir evliliÄŸi bitirmez. Ancak eÅŸler sınır koyamadığında, birbirlerini koruyamadığında ve sürekli ailelerinin tarafını tuttuÄŸunda sorun zamanla evliliÄŸin temelini aşındırabilir.

Tartışmanın konusu artık yalnızca söylenen bir söz deÄŸildir. EÅŸlerden biri ÅŸunları hissetmeye baÅŸlayabilir:

• “Bu evlilikte önceliÄŸim yok.”
• “EÅŸim beni ailesine karşı yalnız bırakıyor.”
• “Kendi evimizde bile karar veremiyoruz.”
• “Ne söylesem annesine veya babasına anlatılıyor.”
• “EÅŸim beni deÄŸil, ailesini seçiyor.”

Bu duygular uzun süre devam ettiÄŸinde güven, yakınlık ve ortaklık duygusu zayıflayabilir. Bazı boÅŸanma kararlarının arkasında görünen tartışma kayınvalide veya aile müdahalesi olsa da, asıl neden çoÄŸu zaman eÅŸlerin kendi sınırlarını birlikte kuramamış olmasıdır.

EvliliÄŸi Korumak Ä°çin EÅŸler Ne Yapabilir?

Öncelikle sorun “senin ailen kötü” ÅŸeklinde deÄŸil, somut davranışlar üzerinden konuÅŸulmalıdır.

“Annen zaten hep böyle” demek yerine:

“Annen çocuk yetiÅŸtirme biçimimizi eleÅŸtirdiÄŸinde ve sen sessiz kaldığında kendimi yalnız hissediyorum.”

demek daha sağlıklıdır.

EÅŸler ÅŸu konularda açıkça anlaÅŸmalıdır:

• Ailelerle hangi sıklıkta görüÅŸüleceÄŸi,
• Özel meselelerin ne kadarının paylaşılacağı,
• Ev ve çocuklarla ilgili kararlarda son sözün kimde olduÄŸu,
• Saygısız bir davranışta nasıl tutum alınacağı,
• Bayram, tatil ve ziyaretlerin nasıl dengeleneceÄŸi,
• Maddi yardımların nasıl planlanacağı.

Bu anlaÅŸmalar “Benim dediÄŸim olacak” anlayışıyla deÄŸil, iki tarafın da ailesine ve evliliÄŸine saygı duyacak ÅŸekilde oluÅŸturulmalıdır.

Ne Zaman Profesyonel Destek DüÅŸünülmelidir?

AÅŸağıdaki durumlar tekrar tekrar yaÅŸanıyorsa aile ve çift danışmanlığı desteÄŸi yararlı olabilir:

• Tartışmalar sürekli aileler üzerinden çıkıyorsa,
• EÅŸlerden biri kendisini ailesiyle eÅŸi arasında sıkışmış hissediyorsa,
• Kayınvalide, kayınpeder veya diÄŸer yakınların müdahalesi evin huzurunu bozuyorsa,
• EÅŸler birbirlerinin ailelerine karşı hakaret etmeye baÅŸladıysa,
• Çocuklar tartışmalardan etkileniyorsa,
• EÅŸlerden biri ailesine sınır koyamıyorsa,
• Evlilikte güven ve yakınlık azalıyorsa,
• BoÅŸanma düÅŸüncesi sık sık gündeme geliyorsa.

Danışmanlık sürecinin amacı aile büyüklerini suçlamak veya eÅŸlerden birini haklı çıkarmak deÄŸildir. Amaç, eÅŸlerin kendi aile düzenlerini kurabilmelerine, saÄŸlıklı sınırlar geliÅŸtirmelerine ve birbirlerini daha doÄŸru anlayabilmelerine destek olmaktır.

Ä°liÅŸkinizde benzer sorunlar yaşıyorsanız Aile ve Çift Danışmanlığı hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bireysel olarak sınır koymakta, suçluluk duygusunu yönetmekte veya kendi kararlarınızı ifade etmekte zorlanıyorsanız Bireysel Danışmanlık sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.

Samsun’da Aile ve Çift Danışmanlığı DesteÄŸi

GÜNEÅž Aile Danışma Merkezi olarak Samsun’da bireysel danışmanlık, aile ve çift danışmanlığı, çocuk ve ergen danışmanlığı alanlarında hizmet sunuyoruz.

Aile büyüklerinin evliliÄŸe müdahalesi, kayınvalide–gelin sorunları, eÅŸler arasında sınır koyamama, anne-babaya aşırı bağımlılık, iletiÅŸim çatışmaları ve çocukların aile içi gerginlikten etkilenmesi gibi konular danışmanlık sürecinde ele alınabilir.

Amacımız aile baÄŸlarını koparmak deÄŸil; eÅŸlerin kendi evliliklerini koruyabilecek, geniÅŸ aileleriyle de saygılı ve dengeli iliÅŸkiler kurabilecek bir iletiÅŸim düzeni geliÅŸtirmelerine katkı saÄŸlamaktır.

Uzmanlarımızın çalışma alanlarını incelemek için Uzman Kadromuz sayfasını ziyaret edebilirsiniz. Randevu ve ayrıntılı bilgi için Ä°letiÅŸim sayfamız üzerinden bize ulaÅŸabilirsiniz.

Sonuç: Aileler DeÄŸerli, EvliliÄŸin Sınırları da DeÄŸerlidir

Bir insanın annesini, babasını ve ailesini sevmesi ile eÅŸini öncelikli görmesi birbirine zıt deÄŸildir.

SaÄŸlıklı evlilikte eÅŸler, aile büyüklerine saygı gösterirken kendi yuvalarının sınırlarını da koruyabilir. Ne eÅŸ ailesinden vazgeçmeye zorlanmalı ne de evlilik, aile büyüklerinin yönettiÄŸi bir iliÅŸkiye dönüÅŸmelidir.

Bazen mesele kayınvalidenin söylediÄŸi tek bir söz deÄŸildir. Asıl mesele, eÅŸlerin o söz karşısında birbirlerine nasıl davrandığıdır.

EvliliÄŸi güçlendiren ÅŸey, her konuda aynı düÅŸünmek deÄŸil; dışarıdan gelen baskılar karşısında birbirini dinleyebilmek, ortak sınırlar belirlemek ve “biz” olmayı baÅŸarabilmektir.

---

SIK SORULAN SORULAR

EÅŸimin ailesi evliliÄŸimize sürekli karışıyor, ne yapmalıyım?

Öncelikle eÅŸinizle ailesini suçlamadan, sizi rahatsız eden somut davranışları konuÅŸun. “Ailen kötü” yerine, hangi olayda ne hissettiÄŸinizi açıklayın. Sınırın öncelikle eÅŸiniz tarafından kendi ailesine belirtilmesi daha saÄŸlıklı olabilir.

Kayınvalideyle aynı evde yaşamak evliliği bozar mı?

Aynı evde yaÅŸamak tek başına evliliÄŸi bozmaz. Ancak mahremiyet, karar alma, ev düzeni ve çocuk yetiÅŸtirme konularındaki sınırlar açık deÄŸilse çatışmalar artabilir.

EÅŸim annesinin her söylediÄŸini doÄŸru kabul ediyor. Bu normal mi?

Anneye deÄŸer vermek doÄŸaldır. Fakat yetiÅŸkin bir kiÅŸinin evlilik kararlarında sürekli annesinin onayına ihtiyaç duyması ve eÅŸinin görüÅŸünü ikinci plana atması iliÅŸkinin dengesini bozabilir.

EÅŸimin ailesiyle görüÅŸmek istememem yanlış mı?

Sürekli incitici veya sınır ihlali içeren davranışlar yaÅŸandıysa mesafe istemeniz anlaşılabilir. Ancak tamamen kopma kararı vermeden önce eÅŸinizle ortak ve uygulanabilir sınırlar oluÅŸturmak daha saÄŸlıklı olabilir.

Aile büyüklerinin müdahalesi boÅŸanma nedeni olabilir mi?

Tek bir müdahale çoÄŸunlukla boÅŸanmanın asıl nedeni deÄŸildir. Fakat eÅŸlerin uzun süre sınır koyamaması, birbirlerini yalnız bırakması ve güven duygusunun zarar görmesi boÅŸanma düÅŸüncesini güçlendirebilir.